فضیلت و شرافت "رجب"، ماه بزرگ خدا، به دو رخداد عظیمی است که در بیست و هفتمین سپیده دم آن با بعثت "پیامبر آگاهی و رحمت" و در سیزدهمین روزش با میلاد "امام دانش و عدالت" به وقوع پیوسته است. از زبان حکیمانه فردوسی پاکزاد به وصف این الگوهای بزرگ انسانی می نشینیم :
"جه گفت آن خداوند تنزیل و وحی ٭٭٭ خداوند امر و خذاوند نهی
که من شهرعلمم ،علیم در است٭٭٭ درست این سخن گفت پیغمبراست
گواهی دهم این سخن راز اوست٭٭٭ توگوئی دو گوشم به آواز اوست"
*****
۱- نخبگان و " نخبه نمایان"
دوستان گرامی، با همفکری شما در جند پست قبلی عملکرد حاکمیت را در پیدایش و شکل گیری شرایط بحرانی امروز جامعه و کشورمان به نقد کشیدیم، اکنون و دراین پست بحث و گفتگوی خود را درباره نقش ومسئولیت نخبگان شروع می کنیم :
اول از همه ببینیم آیا هر فردی هرچند با یک عنوان یا مدرک دانشگاهی و با هر اندیشه، نگرش و رفتاراجتماعی می توانذ نخبه قلمداد شود! آیا وقت آن نرسیده که دوغ از دوشاب و نخبه از نخبه نما تشخیص داده شود! نخبه اسم عام نیست، اسم خاص است، هرکس به انتخاب خود نمی تواند نخبه شود! "نخبگی" هم شاخص های معرفتی دارد، هم شاخص های تخصصی وعلمی وهم شاخص های اجتماعی، به این دلیل است که نخبگان معمولا"درهر جامعه ای یک گروه مرجع وسازنده افکارعمومی می شوند. "نخبگان" از جنس "روشنفکران" اند واز جنس"مصلحان"، اما هر جنس کمیابی ، "بنجل" هم پیدا می کند، بنجل نخبگان ، "نخبه نمایان"اند!
۲- شاخص های نخبه نمایان :
از جمله شاخص های نخبه نمایان می توان به خودشیفتگی و بدگمانی به نخبگان واقعی ، عوام زدگی و عوام فریبی، سوار موج احساسات توده شدن ولی حقی هم برای شهروندان قائل نبودن، و بهره نداشتن از فهم علمی، عقلانیت، اخلاق و مدیریت را برشمرد . "وراجی و شامورتی بازی!"، دروغ گوئی، هرحاضرجوابی و یا طفره رفتن از پاسخگوئی منطقی و صادقانه نسبت به مسائل و مشگلات یا ضعف ها ، دلیلی بر تدبیر و زیزکی یا نشانه نخبگی نیست بلکه حاکی از بازیگری و دغلکاری است که این روزها بازار گرم و پررونقی دارد! حال خودتان نمونه ها و مصادیق واقعی آن را پیدا کنید!؟
*****
مسئولیت و نقش برگزیدگان یا نخبگان(elites) در تعیین سرنوشت یک جامعه بمانند مسؤلان حکومتی،نقشی مؤثر وتعیین کننده است. نخبگان با برخورداری نسبی از مقبولیت مردمی و داشتن دانش ، آگاهی ، منطق و خردورزی در جهت دهی،هدایت و یا افول و پسرفت جامعه خود مؤثر بوده و باید پاسخگوی آن باشند.
۳- ویژگی های نخبگان:
٭توانایی فکری، نوآوری ونظریه پردازی بجای ظاهرگرایی و خرافه پردازی
٭نگرش وتحلیل علمی از محیط اجتماعی؛ فرهنگی، ملی وجهانی فراتر از محدوده زمان ومکانی که درآن قرار دارد
٭آینده نگری، پیش بینی فرصت ها و بهره گیری از آنها برای توسعه و پیشرفت جامعه، پیشگیری ازتهدید هایی که آزادی، امنیت و حقوق اساسی شهروندان را در معرض مخاطره قرار میدهد
٭شناخت درد و رنج مردم و احساس مسئولیت در قبال مسایل ومشکلات جامعه فراتر از منافع شخصی، رانت خواری، توجیه گری وعافیت اندیشی های رایج
٭نزدیک بودن گفتار و رفتار، وفای به عهد و صادق بودن با مردم، برخورد اخلاقی در سیاست، اجتماع و مدیریت
٭بهره گیری از همه رهیافت های فکری و تجارب جهانی متناسب با شرایط واولویت های بومی
٭قانون گرایی و ترویج فرهنگ استبداد ستیزی و دموکراسی با تبیین آثار عملی آن در عرصه های فردی واجتماعی، فرهنگ و سیاست،اقتصاد و معیشت آحاد جامعه
٭کمک به توانمندسازی جامعه از طریق آموزش و گسترش نهادهای مدنی، احزاب و تشکل های سیاسی، تشکل های اجتماعی وفرهنگی، سندیکاها و تشکل های صنفی وسازمان های غیردولتی
٭مقابله علمی و مؤثر با ابعاد گوناگون فقر و تبعیض، تاکید برعدالت خواهی، دفاع از حقوق محرومان و ستم دیدگان، تلاش نظری وعملی برای پیشرفت و توسعه همه جانبه کشور
٭توجه به حقوق و کرامت انسانی و حقوق بشر،همزیستی، صلح و تفاهم بین المللی برپایه خرد جمعی، دانش و تزکیه،عدالت، گفتگو، اخلاق و معنویت
*****
٤-رسالت اجتماعی نخبگان :
هرکدام از موارد بالا یک مبنا، یک رویکرد یا یک موضوع خاص است که میتواند به یک برنامه عملی مشخص تبدیل شود و برای بهبود زندگی مردم در همه ابعاد آن به کار آید. حال باید دید "نخبگان جامعه ما" تا چه حد توانسته یا خواسته اند در دوره های اخیر چنین تاثیرگذاری هائی داشته باشند؟ بنظر من اگرچه فرهنگ و سنت "نخبه کشی" از سوی حکام و حتی جامعه ما سابقه تاریخی داشته است ولی خود نخبگان نیزآنگونه که شایسته نخبگی است به قدر، جایگاه، نقش و رسالت اجتماعی خود اهتمام نداشته اند. فراموش نکنیم که اگر نخبگان نخواهند یا نتوانند یا نگذارند که کار موءثری در جامعه خود انجام دهند، آن وقت "بدل" آنها یعنی نخبه نماها به میدان می آیند ، عهده دار امور می شوند وهر بلائی که فکر کنید برسرهمه می آورند! واقعیتی که امروز کم و بیش شاهد آن هستید!
*****
" ارادتمند و دوستدار واقعی شما "