با حضور سبزتان در راهپیمائی روز جهانی قدس و با خلوص و صفایتان در ماه نیایش و قرآن ، عید سعید فطر روز رهائی و شکفتن و شکافتن را پشت سر گذاشته ایم و به آستانه ماه مهر رسید ه ایم. ماه شور ونشاط نسلی که می خواهد به مدد دانش بر دیو جهل پیروز شود! به رسم هرسال باید ازنگاه معلمی ام چیزی می نوشتم، گفتم از رسالت اجتماعی دانشگاه شروع کنم، تا ببینم به کجا می رسم:
دانشگاه کانون اصلی تولید دانش و اندیشه است و زمانی قادر به ایفای این نقش است که بتواند پیوند موثری با جامعه و زمان خود داشته باشد و میان رسالت های آموزشی، پژوهشی و فرهنگی با تعهد و احساس مسؤولیت اجتماعی ارتباط برقرار کند. اینها همگی رسالت های اصلی دانشگاه به عنوان یک نهاد علمی است که هم در مکاتب الهی ریشه و زمینه دارد و هم در مبارزات انسانی و اجتماعی بر تحقق آنها تاکید شده است. در آموزه های دینی ما آمده که "آحاد جامعه اسلامی نسبت به یکدیگر مسوؤلیت دارند" (کلکم راع و کلکم مسوؤل- حدیث نبوی) و اینکه "خداوند از دانشمندان پیمان گرفته است که در برابر سیری ستمکاران و گرسنگی ستمدیدگان بی تفاوت نباشند"(خطبه نهج البلاغه). این احساس مسئولیت که با انگیزه های انسانی و اخلاقی و حساسیت نسبت به همنوعان و اعتماد به نفس و به جامعه شکل می گیرد اساس توجه به نقش های جدید دانشگاه و نقش آن در ایجاد و گسترش سرمایه اجتماعی و توسعه و پیشرفت همه جانبه است. به این سبب مشارکت موءثر در تعیین سرنوشت جامعه و حمایت از حقیقت جویی،آزادگی و پایمردی در مسیر عدالتخواهی ورشد جزء تفکیک ناپذیر دانشگاه مدرن از نگاه علمی و دینی درجامعه و در جهان کنونی است.
*****
در ایران ما نیز انقلاب مشروطیت، نهضت ملی شدن نفت، انقلاب اسلامی، جنبش اصلاحات و ادامه آن در ۲۲خرداد و پیامدهای انتخابات دهم ، زنجیره های بهم پیوسته ای را تشکیل می دهند که حلقه وصل همه آنها آرمان های مشترکی چون آزادی مردم، حرمت انسان ، تحقق حقوق شهروندان، تامین استقلال کشور و نیل به توسعه و پیشرفت ایران بر پایه دانش و فناوری روز و توجه مبنائی به عدالت، اخلاق و معنویت بوده است. در همه این مراحل و مقاطع اندیشمندان ، نخبگان علمی و سیاسی و روشنفکران در پیدایش و تداوم این فرآیند تاریخی نقش تعیین کننده ای داشته اند و اکنون نیز نمی توانند نسبت به آینده این جنبش دیرپا و بالنده اجتماعی بی تفاوت باشند. دانشگاه به عنوان نهاد جدید علمی، فرهنگی و اجتماعی نهایتا" کانون تجمیع این بخش موءثر در سرنوشت کشور بوده است. درواقع این افتخارات جزیی از شناسنامه و هویت ارزشمدار دانشجویان و دانشگاهیان ما ست که محیط دیروز و امروز دانشگاه ها محیطی مسوؤلیت زا، پر تحرک و پر نشاط بوده و هست که علاوه بر تحرک علمی حساسیت سیاسی هم داشته و درعین حال کوشیده است خودجوش و مسقل بوده باشد. این میراث گرانبها را باید قدر دانست و برای تقویت و عمق بخشیدن به آن و کاهش آسیب پذیری های دانشگاه، دانشجویان و استادان و به ویژه نهادها و شبکه های علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مسوؤلیت حساسی بر عهده دارند که می توان به برخی از آنها با توجه به تجارب گذشته و حال اشاره داشت:
۱- احترام و تاکید بر رعایت سنت های علمی و دانشگاهی چون داشتن انگیزه پاک و حقیقت جوئي،توجه به شان علم و علم اندوزي،رعايت منزلت و حرمت استاد و دانشجو، رابطه معنوی و صمیمانه استاد و دانشجو، فروتني وامانتداری و جستجوگري در مسير كسب علم، توجه تام و تمام به رهيافت هاي علمي و بكارگيري آن در رفع معضلات جامعه و... و به طور خلاصه اهتمام به امر "توسعه علمي" به عنوان مقدمه و لازمه همه صورت هاي توسعه در دانشگاه و جامعه
۲ - پاسداری از موازین و مباني اقتدار دانشگاه هم در وجوه نظري و معرفتي وهم در وچوه عملي آن و توجه به ضرورت تداوم فعالیت زنده و بانشاط علمی و آموزشی دانشگاه
۳- پیگیری مجّدانه تحقق استقلال دانشگاه* در همه زمینه های آموزشی_ پژوهشی، اداری_ مالی ، استخدامی -سازمانی و مدیریتی در جهت نیل به توسعه علمی و برخورداری از حداکثر بهره وری و توانائي دانشگاهيان و دانشجويان و ایفای نقش مسئولانه و الگویی اجتماعی و فرهنگی دانشگاه
۴ - تاكيد مداوم برآزادی های علمی و دانشگاهی** ، وجود محیط امن و بدون دغدغه براي دستيابي به آموزش و پژوهش درخور، ايجاد فضای سالم براي نقد علمی مسایل، قانون گرایی و انجام فعالیت های مدنی در دانشگاه
۵ -شناخت دقیق و علمی مسائل و فرصت ها و تهديدهاي فراروي جامعه و بهره گیری از فرصت های افزایش آگاهي عمومی، تعمیق فرهنگ دموکراسی، آزادگي و عدالت خواهي، گفتگو و تفاهم، تحقق ارزش هاي اخلاقي و معنوي و رفع و کاهش آسیب های اجتماعي و فرهنگي و سياسي
۶ - پرهیز از خشونت ، قانون گریزی، انديشه ها و رفتارهاي غير مدني، تنگ نظري ،عوام زدگی و عوام فریبی، خرافه گرایی، توهم و سوء ظن، ریا و دروغ و سایر رویکردهای غیراخلاقی و غیر دینی که در همه جا زشت و ناپسند و در محیطهای دانشگاهی ناپسندتر است.
*****
بنظرم در آغاز سال جدید تحصیلی، فراتر از بی تدبیری ها، هیجان ها و بحران های تحمیلی که واقعیت های امروز کشور ماست ، اندیشیدن و تامل در مقولات دانشگاه، مسئولیت، جامعه و آرمان های دیرینه دینی و اجتماعی ایران وایرانیان در زمینه عدالت ، پیشرفت و اخلاق و معنویت ضرورتی گریز ناپذیر است! تا نظر دوستانم چه باشد!؟
* Institutional Autonomy
** Academic Freedom
*****
" ارادتمند و دوستدار همیشگی شما "